facebook
^ Terug naar boven

  • 1 Bier brouwen
    Het brouwen van bier is al eeuwenlang een kunst, ook al beseft lang niet iedereen dat tegenwoordig nog.
  • 2 Wilt U zelf bier gaan brouwen.
    Bij ons bent U daarvoor aan het goede adres. Bier brouwen is namelijk eenvoudiger dan U denkt.
  • 3 Bier proeven
    Bier proeven doen we in de breedste zin van het woord.
  • 4 Praten over het brouwen van bier.
    Tijdens de clubavonden die altijd de eerste woensdag van de maand plaats vinden kan elk probleem van het brouwen uitgebreid besproken worden.
  • 5 Kwaliteit.
    We kunnen met recht zeggen dat de kwaliteit van de bieren elke clubavond weer een revelatie is.

D.A.B. de Wortketel.

Bier brouwen en proeven.

  
  

Duo gisting The art of blending beer yeast

The art of blending beer yeast
Co Fermentatie en Duo-gisting

Deon Kanters, Wim te Winkel, Vivian Hoogland, Henk Kuik
maart 2023

De auteurs hebben geen financiële belangen bij dit artikel of genoemde bedrijven in dit artikel

Inleiding

In 2021 wilde ik een Duvel kloon brouwen ( Sterke Blonde )  Het recept , in het boek,van Adrie Otte ( Verander water in bier ) gaf als gist keuze een Wyeast 1388 of een Duo gisting van S-33 met US-05.  Ik koos voor de Duo-gisting.  Het werd geen Duvel maar wel een zeer goede Sterke Blonde, mijn aandacht was getrokken naar de mogelijkheden van duo-gistingen.  Sindsdien maak ik vaak Duo-gistingen met combinaties van 2 drooggisten. Deze Duo-gistingen resulterend vaak in een smaak en geur profiel van het bier dat niet te verkrijgen is met een mono-gisting. En vaak ontstaat er dan een bijzonder lekker biertje. Velen van ons gebruiken al Duo-gisting, denk maar aan de bottelgisten F2 of CBC-1.

Geschiedenis Co-fermentatie                                                                                

Wilde gisting is altijd een combinatie van meerdere giststammen, met vaak wisselende resultaten.   Emiel. C. Hansen (1) bedacht de methode van reinstrijk ( uitplaten van gist op een agarbodem en dan een colonie verder opkweken, oftewel cloneren (wiki ) waardoor het mogelijk werd om consistente kwaliteitsbieren te brouwen.) Wij als hobby brouwers maken vooral sinds de webshop winkels en gistleveranciers zoals Wyeast, White-labs, Lallemand, Fermentis, Mangrove-Jacks en Omega, gebruik van deze mono-gisting. Er zijn nu meer dan 500 bier gist stammen, maar zijn helaas niet allemaal te koop. Als een gist niet te koop is, bijvoorbeeld Wyeast PC 3655 Belgian Schelde, kan soms hetzelfde resultaat worden behaald door 2 alternatieve gisten tegelijk te  gebruiken.Bij het gebruik van Brettanomyces, melkzuurbacterie, originele Kveik en bottelgist gebruiken we al Co-fermentatie. De belangstelling naar Duo-gisting en Co-fermentatie is de laatste tijd toegenomen en er komen ook voorverpakte Duo-gisten op de markt.  De laatste trend is een hoofdgisting van S. Cerevisiae ( biergist ) en een nagisting met een wijngist en extra suiker ( niet verwarren met een bottelgist ).

Blending (Combineren of mengen) van 2 giststammen kunnen voordelen geven boven een monogisting, alhier de voordelen

   A: Meer geurstoffen of versterken van geuren

Geuren kunnen elkaar versterken of verzwakken, ook kan de ene gist een basis-geurstof aanmaken dat die giststam niet verder kan omzetten naar gewenste geurstoffen maar wel door de andere giststam. B.v. duogisting Munich Classic met toevoegen 10% Chimay gist kan een Weizen bier een extra mooie banaansmaak geven.
( 6 ) voorbeeld: Weizen met WLP300 50% en WLP380 50%  “Geeft goed gebalanceerde smaken, de juiste hoeveelheid phenolen . Het bier is meer complex en toch in evenwicht dan WLP300 alleen.

   B: Versterken of verzwakken van smaakprofiel en mondgevoel

Door toevoegen van 10% Kveik gist kan een frisser biertje worden gebrouwen daar Kveik enige prettige zuren produceerd.    B.v een Saison M29 gist met 10% Kveik bij 28`c geeft een fris zomer Saison biertje.
Duo-gisting met gist US-05 kan een biertje opleveren met minder diacetyl.

   C: Hogeren schijnbare vergistingsgraad

Door het toevoegen van  bijv. US-05, dat zorgt voor weinig diacetyl, kan een droger en verder gefermenteerd bier worden gebrouwen. Zoals een droge Blonde.
Door aan een giststam dat geen maltotriose kan fermenteren een Neutrale giststam ( US-05 ) toe te voegen met wel maltotriose activiteit, kan een droog bier worden gebrouwen. 

   D: Een wijnprofiel toevoegen

Wijngisten kunnen geuren en smaken toevoegen die niet mogelijk zijn met biergisten  bijv. op dag 5 als de hoofdgisting van een Lentebock afneemt om een de killergist Reisling toe te voegen, voor een voller en zoeter bier met bijzondere smaak.( 6 )  WLP002 English Ale Yeast and WLP007 “Geeft een droge Engelse Bitter met toch de juiste esters en weinig phenolen

   E:Hopbitterheid en hopkarakter beinvloeden

Sommige gisten kunnen hopbitters versterken of verminderen. Bijv. Belle Saison 10% toevoegen voor minder hopbitter maar wel een goed hoparoma.

   F: Voorkomen  van verstokte vergisting:

Toevoegen neutrale gist 20% ter voorkomen van een te vroeg gestopte vergisting, vooral bij hoog alcoholische bieren  ( 6 ) WLP565 Saison  “Ale Yeast is bekend om verstokte vergistingen. Toevoegen van 2 days later met WLP500 voorkomt te vroeg stoppen van de  fermentatie.

   G: Bevorderen van sedimentatie.

De ene gist kan helpen om de andere gist sneller te laten uitvlokken, een commercieel voorbeeld is een voorverpakt duo-gist ( England ) van Windsor met Nottingham.

   H: Versnellen van nagisting :

Sommige gisten zijn uitzonderlijk traag voor maturatie, dan kan een andere snellere gist direct na hoofdgisting ( bv dag 7 ) worden toegevoegd. Bij lagering 12 graden kan ook een ondergister worden toegevoegd. Sommige bovengisers,  zoals Nottingham, kunnen ook bij lage temperatuur voor een snellere nagisting zorgen.

Samenstellen giststammen

Je kan niet zomaar twee giststammen mengen en hopen op een bijzonder en lekker biertje, het wordt wel vaak bijzonder maar niet altijd lekker, er moet namelijk balans zijn tussen smaken, geur en mondgevoel.   Hetzelfde geldt ook voor het toevoegen van kruiden, balans, balans, balans.

Profiel kaarten ( hier van Lallemand ) kunnen helpen bij de samenstelling van 2 giststammen.

Alhier twee compatible gisten voor een Best Bitter.

Karaktereigenschappen: Windsor
Nottingham
Temperature 15`c to 25`c 10`c to 25`c

Attenuation (vergisting)

Medium

High

Flocculation( uitvlokking )

Low

High

Flavour

Fruity and estery

Slightly fruity

Phenolen  ( POF + )

?

POF  negative

Hop accentuation

?

positive

Maltotriose

positive

negative

Beers

Bitters
Irish Reds
English Brown
Ales
Porters
Sweet Stouts


Bitters
IPA
Stouts
Barleywine
Pale Ales
Ambers
Porters
Golden Ale
Kölsch
Lager-style beers

Door deze 2 gisten te mengen i.p.v Windsor alleen, ontstaat er een bier dat beter uitvlokt, verder doorgist maar ook droger wordt ( geen maltotriose ) met iets minder fenolen maar wel fruitig en hoppiger, bij een vergisting bij 20`c.

Helaas zijn vaak profielkaarten of smaakwielen van je voorkeur gisten niet beschikbaar. Er zit dan niets anders op dan uitgebreid het web naspeuren naar karaktereigenschappen van de basisgisten voor het type bier dat je wil brouwen. En dan deze eigenschappen tegen elkaar uitzetten.
De belangrijkste eigenschappen op volgorde:
killer yeast, Bier type, Temperatuur hoofdvergisting, Phenolen ( POF + ), Geuren, Maltotriose afbraak, Hop accentuation, Uitvlokking, Attenuation = vergisting. .

A guide to blending yeast strains.  Kara Taylor  White labs (6)

Kara Taylor van White labs adviseerd om de twee gisten gelijktijdig toe te voegen, daar de precursors (voorlopers) voor smaak en geurstoffen in de eerste 48 uur worden aangemaakt


Voorbeeld

Voor een zomer Saison (farmhouse) biertje heb ik de volgende 4 giststammen gebruikkt met deze 10 gistcombinaties.
Gisten samen toegevoegd, 50% ieder.
De wort = pilsmout 60%, Munichmout 20%, Rogge 8 % ,Cara-50 2%, + Saaz en Hallertau.
Vergisting 24`c alc = 6%
Nagisting 15`c 4 weken.

GIST WAARDERING BELEVING                                                                               
M29 Saison gist 7 Milde Saison door lage temperatuur
Kveik-Voss gist 6 Fris biertje met weinig esters
M-41 strong ale  gist 6 Prima biertje met veel esters
M-31 tripel gist 3 Slecht biertje, te veel Phenolen
M-29  +  Kveik-Voss   8 Een fris Saison, temp mag hoger
M-29  + M41 8 Aromatisch Farmhouse bier
M-29 +  M-31 3 Niet lekker , Phenolen
Kveik-Voss  +  M41 8 Frisse blonde
Kveik-Voss +  M-31 9 Duvel achtige,  geen phenol
M-41  +  M-31 7 Veel en complexe esters
















Duo-gist Kveik geeft een frisser biertje en verlaagt bij hoge temperatuur de vorming van phenolen (POF-).
Duo-gist M-41 verlaagd ook de phenolen vorming en geeft het bier meer esters.
Duo-gist M-29 Saison gist geeft het bier een farmhouse karakter.
De bieren worden veel beter bij lange lagering 15°C.

Methode:

Gelijktijdig toevoegen:

Drooggisten afwegen en hydrateren ( 10 gram in 100 ml )bij 33°C voor 30 minuten.Wil je maar een beetje van de 2de gistkarakter toevoegen, voeg dan 10% toe. Let wel op de vergistingstemperatuur van beide giststammen. De stam met een lagere geadviseerde vergistingstemperatuur groeit in de eerste 24 uur sneller. Ik hou de begin temperatuur aan van de gist met de laagste fermentatie temperatuur. Dan heb je geen last van phenolen en nare esters. In ons voorbeeld reduceert Kveik en M41 wel de overtollige aanmaak van phenolen bij hoge temperatuur? Verschillende verhoudingen tussen de 2 gisten zullen verschillende resultaten opleveren, daar de ene gist meer geur en smaakstoffen aanmaakt. Met 2 drooggisten is het de eenvoudigste manier, gewoon afwegen. Bij een vloeibare gist, tel ik de gist concentratie van de vloeibare gist met een telkamer en microscoop. Anders neem de concentratie gistcellen vermeld op de verpakking, hou er wel rekening mee dat drooggisten veel vitaler zijn dan vloeibare gisten. Biergisten zijn zelden killer gisten, dus zijn ze compatible zolang je bovengisten met bovengisten mengt en natuurlijk ondergisten met ondergisten.

Duo-gist later toevoegen:

Wijngisten zijn wel vaak killergisten en worden meestal na de hoofdgisting toegevoegd met extra suiker, geen mout.
Killergisten produceren enzymen die de celwand van andere gisten lekprikken, deze enzymen zijn nog een tijd actief, vandaar dat killergisten later worden toegevoegd met extra suiker.
Is de wijngist geen killergist , zoals Beaujolais, dan kan je de biergist na 24 uur toevoegen daar de wijngist vooral enkele suikers fermenteert en moeite heeft met maltose en nooit maltotriose verbruikt.

Een duo-gist bij de nagisting:

Dit kan zowel een bovengistende als ondergistende gist zijn, beide geven een subtiel verschil in het karakter van het originele bier.
Bij lage temperatuur, met een ondergist, geeft veel mogelijkheden. Het bovengistende karakter kan worden behouden met toch subtiele veranderingen met vaak drogere bieren.
Hierbij wordt vaak nog suiker of mout toegevoegd. Hoe meer suiker of mout hoe meer karakter van de duo-gist.
Ook ongewenste geuren zoals diacetyl, acetaldehyde, phenolen en hopcomponenten worden vaak in deze fase omgezet.
Een nagisting met een Duo-gist van hoge β-glucosidase and β-lyase enzym activiteit ( Nottingham ) kan hop aroma`s accentueren.
Met bijvoorbeeld een Chimay gist kan de banaansmaak bij een Weizen worden verhoogd, etc. etc..

Duo-gistingen beschreven en mijn (eigen) ervaringen

Het is niet eenvoudig om recepten te vinden op internet met Co-fermentatie of Duo-gisting, maar er komen wel steeds meer recepten.
Maak eerst proefbatches van 4 liter
Ik zelf maak vaak vooraf 4 liter batches van:
1 originele gist alleen, b.v Tripel gist
2 duo-gist-1 Geur versterker b.v Rocheford 20%
3 duo-gist-2 Smaak versterker bv Kveik Voss
4 duo gist-4 Totaal anders b.v. Wijngist of Saison gist of T-58 (zwavel)

Alhier enkele geslaagde voorbeelden.

a) Een Sterke Blonde :  met S-33 en US-05  zie boek Adrie Otte
b) Een Meibock: met W34/70 en S-23 (eigen)
c) Een Bitter: met Nottingham en Windsor (eigen) of voorverpakt
d) Een Bitter: Windsor en BRY-97 (1)
e) Een Stout : S-33 met S-04 (1)
f) Een Stout  Windsor en S-04 (Homebrew Talk)
g) Een R.I.Stout : S-04 en US-05 (1)
h) Een Saison : Belle Saison of M29 met T58 (1)
i) Een Dubbel: Westmalle en Chimay (1)
j) Een ubbel: Rocheford met Westmalle (eigen)
k) Een Zomerbier Blonde: M31 met Kveik (eigen)
l) Een Zomer Saison: M29 met Kveik 28`c (eigen)
m) Een Farmhouse: Eerst Beaujolais (non killer) en dan Belle Saison (2)
n) Farmhouse: T58 en Abbey (eigen)
o) Tripel: Abbey gist en Kveik (eigen)
p) Tripel: T58 en M-31 (1)
q) Wilde bieren: vele drooggisten samen,staat op mijn lijst?
 
And last but not least, (6) Frankenstout.
White Labs beer made with 96 yeast strains. Phenolic and banana characteristics most apparent. Culture re-pitched into multiple different brews, Stouts, Reds, Lagers.

Gebruikte Literatuur

( 1 ) The practical guide to beer fermentation, Chris White en Jamil Zainasheff
( 2 ) T` Wort Wat website, Co-fermentatie, door Chris Talbot maart 2021
( 3 ) Co-fermentation and blending Yeast sep 2019
( 4 ) Yeast blending and brewing. Asian beer networks website
( 5 ) Guide to beer fermentation Beer Maverick website
( 6 ) A guide to blending yeast strains. Kara Taylor White labs 2014

HAVE FUN, GA HELEMAAL LOS

Welkom bij de wortketel

Het brouwen van bier is al eeuwenlang een kunst, ook al beseft lang niet iedereen dat tegenwoordig nog. Het is wél een kunst die iedereen kan leren en waar iedereen van kan genieten. "D.A.B. De Wortketel" is het Drentse gilde van amateur bier-brouwers en bierproevers. Het doel van het gilde is om het zelf brouwen en proeven van bier als prettige hobby uit te dragen.

Lees meer...

Agenda

3 juli 2024, 20:00
Vakantiebijeenkomst, vrije inloop
7 augustus 2024, 20:00
vakantiebijeenkomst, vrije inloop
4 september 2024, 20:00
Wedstrijd vrije klasse
2 oktober 2024, 20:00
Wedstrijd klasse B
4 december 2024, 20:00
Wedstrijd klasse D
8 januari 2025, 20:00
Nieuwjaarsreceptie
5 februari 2025, 20:00
Jaarvergadering.
Copyright © 2018. Drentse Amateur Bierbrouwers Vereniging  Alle rechten voorbehouden.